Soyuz 1 ‘in Trajik Uçuşunda Ne Oldu?

O dönemin birçok ülkeye unutulmaz izler bıraktığı İkinci Dünya Savaşı’ı yeni bitmişti. Savaşın ardından başlıca ülkelerinden ABD ve Sovyet Rusya savaştan birçok ganimet elde etti. Özellikle de Nazi Almanya’sın dan geriye kalan savaş ganimetlerini toplamaya başladılar. Bu ganimetler başlıca uzun menzilli roketler ve tasarımlarıdır. Bunun yanı sıra önemli miktarlarda roket uzmanlarını himayeleri altına almışlardır.

soyuz 1, Soyuz 1 ‘in Trajik Uçuşunda Ne Oldu?

Sovyetler’in bu olaydan en büyük kazançlarından birkaçı  A-4 roketleri ile yüzlerce Alman mühendisidir. Ve sonuç olarak bu büyük savaşın sonunda bu iki ülke ABD’nin de kabul ettiği Truman Doktrini ile Soğuk Savaş dönemine girmiş bulunmaktaydı. Bu dönem içerisinde oluşan politik gerilim, Soğuk Savaş’ında etkileri ile ülkeler insanlık adına çok önemli olan alanlara yönelmeye başladı. Bunlardan biri de tabii ki Uzay Keşfiydi. Bu dönemde elde edilen teknoloji sonuç olarak ülkeler arasında bir rekabete sebep oldu. Bu rekabete ilk cevap veren ülke Sputnik 1 uydusunun 1957’de ateşlenmesi ile Sovyetler oldu.

Sputnik ile başlayan bu süreçte, rekabetin daha da artması ile birlikte bu süreç birçok sayıda astronot ve kozmonotun hayatına mal oldu. Ve ne yazık ki bu yazımız trajik bir olayla sonuçlanan Soyuz 1 uçuşuyla ve o olayda hayatını kaybeden kozmonot Vladimir Komarov hakkında olacaktır.

soyuz 1, Soyuz 1 ‘in Trajik Uçuşunda Ne Oldu?
soyuz 1, Soyuz 1 ‘in Trajik Uçuşunda Ne Oldu?

Kibir ve Sorumsuzluğun Getirdiği Trajik Sonuçlar

Sovyet kozmonotu olan Yuri Gagarin’in 1961’de atmosfer dışına çıkan ilk insan olmasının ardından ABD ve Sovyet Rusya’nın arasındaki rekabetin artmasıyla yeni hedefleri Ay’a gitmekti ve bunun üzerine iki büyük ülkede çalışmalarını büyük hızla devam ettiriyorlardı. Sovyetler tarafından baktığımızda bu önemli görevde, Rus uzay programının mimarı Sergey Korolev tarafından ‘geleceğin makinesi’ olarak adlandırılan Soyuz uzay aracı kullanılacaktı. Bu büyük görev için üç başarılı kozmonota ihtiyaçları vardı. bu kozmonotlar dan biri Vladimir Komarov’du. Ve Vladimir Komarov’un hayatından kısaca bahsetmek gerekirse;

Henüz 15 yaşında Birinci Moskova Özel Hava Kuvvetleri Okulu’na adım atan Komarov, aldığı pilotluk eğitiminin ardından Sovyet Hava Kuvvetleri’ne teğmen olarak atandı. Mart 1960’ta Vostok programına başvuran 3,000 aday arasından seçilen 20 kozmonottan biriydi. Komarov’un kariyerindeki ilk önemli başarı 12 Ekim 1964’te gerçekleştirilen Voskhod 1 olmuştur. Bu gerçekleştirilen görevde çok büyük başarılara imza atsa da sonrasında gerçekleşecek olan trajedinin ilk halkasıydı.

Sabırsızlık Başa Bela

Devletler arasındaki rekabetin kızışması üzerine harekete geçen Sovyet yetkililerin, kibiri ve sabırsızlığı mühendislerin elini kolunu bağlamıştı. Ve tabi ki Komarov, Voskhod-1 ile elde ettiği başarı ile 1966 yılında 1966’da Yuri Gagarin ve Alexei Leonov ile Soyuz 1 programına seçildi. Komarov’un en başından beri bu program hakkında endişeleri vardı. Ne yazık ki aynı yıl bu programın ertelenmesini sağlayabilecek tek kişi olan Sergey Korolev yaşadığı sağlık sorunları yüzünden Moskova’da hayatını kaybetti.Ve bu dönemde, Sovyetler’in en büyük hedefi ise ABD’nin öncülük yaptığı 10 insanlı Gemini görevine cevap vermekti. Planları ise Soyuz 1 ile Komarov’u yörüngeye ateşlemek. Bir gün sonrasında üç mürettebat taşıyan Soyuz-2 ile yörüngede kenetlenmesini sağlamaktı. Ardından, kozmonotlar uzay aracı dışı faaliyet (EVA) gerçekleştirecekti. Fakat sorun şu ki, Soyuz 1 aracı Korolev’in ölümü, üstüne artan sabırsız yetkili baskıları ile fazlasıyla aceleye getirilen bir araçtı. Bu problemin farkında olan Komarov mühendislerle defalarca konuşmasına rağmen sorun çözülemiyordu. Uzay tarihçisi Amy Shira Teitel’e göre, çözülmesi gereken 203 teknik hata vardı. bundan dolayı bile Komarov, görevden önce arkadaşı Venyamin Russayev’e öleceğini söylemişti. Buna rağmen görevden çekilmemesinin sebebi çok yakın arkadaşı olan Yuri Gagarin’in yerine geçmesini ve ölümle burun buruna gelmesini engellemekti.

soyuz 1, Soyuz 1 ‘in Trajik Uçuşunda Ne Oldu?
soyuz 1, Soyuz 1 ‘in Trajik Uçuşunda Ne Oldu?

Ve ardından yapılan ilk deneme atışlarından sonra sistemin hata vermesine rağmen hatta ateşlenen Cosmos 140’ın atmosfere girişi esnasında ısı kalkanında 300mm’lik delik açıldı. Bu kadar kötü sonuçların yaşanmasına rağmen Rus yetkililer Soyuz 1’e yeşil ışık yaktı.

Bir Kozmonotun Son Anları

Sovyetler’in bu kadar şeye rağmen bu uçuşa yeşil ışık vermesini tabi ki ana sebebi, tüm dünyayı etkilemek ve onlara güçlerini göstermekti. Ve tabi ki o korkunç ana kadar her şey onların lehine gidiyordu çünkü; Soyuz 1 görevi küresel basında manşetlere düşmüştü bile. Soyuz 1, 23 Nisan 1967’de Moskova saatiyle 03.35’te ateşlendi. İzleyen dakikalar içinde başarıyla yerden 220 kilometre yüksekliğe ulaştı. Sovyet medyası, saat 10.00’da görevin başarıyla devam ettiğini duyurdu. Ama maalesef ki gerçekleşecek faciadan kimsenin haberi yoktu.  Ve tabii ki de bu sorunlar yavaş yavaş patlak vermeye başlamıştı. Öncelikle ilk karşılaştıkları sorun Soyuz-1’in güneş panellerinden birinin açılmamasıydı. Ardından, telemetri anteninin düzgün çalışmadığı ve hatta Soyuz’u konumlanmasını sağlayan alıcılarda sorun olduğu anlaşıldı. Bunun anlamı sonradan fırlatılacak olan Soyuz 2 adlı araca kenetlenmenin mümkün olamayacağıydı. Komarov panellerin açılmaması üstüne bir sürü yöntemle bu problemleri çözmeye çalıştı ama ne yazık ki başarılı olamadı. Çaresizlikle, panelin çalışmayan mekanizmasını harekete geçirmek için Soyuz’un duvarını tekmeledi ancak sonuç alamadı.

soyuz 1, Soyuz 1 ‘in Trajik Uçuşunda Ne Oldu?

Tabii ki bu problemlerden sonra Soyuz 2 uçuşu iptal edildi ve tek hedefleri Komarov’u Dünya’ya geri getirmekti. Komarov, ilk motor ateşlemesini 24 Nisan’da 02.56’da denedi yine aracın otomatik kontrol sistemi sayesinde başarısız oldu ve o anki sinirle yer kumanda merkezine ‘elini attığı hiçbir şeyin çalışmadığını’ söyledi. Ardından Komarov, 19’uncu yörünge turunda nihayet atmosfere girmeye başardı. Moskova saatiyle 05.59’da geri itiş roketleri devreye girdi ve bir sürede olsa güvenli bir alçalma yaşadı ve sonrasında uzay aracındaki motorların hepsi sustu ve alçalma modülü 2 dakika geçte olsa Soyuz’un geri kalanından ayrıldı. Ve ne yazık ki kurtarma paraşütünü açabilmesine rağmen ana paraşütü açamadı ve yedek paraşütte kurtarma paraşütünün kordonlarına dolandı.

Trajik Kaza

Sovyet radarları 06.22’de Soyuz’u tespit etti. Ve Soyuz çok az bir yakıtla paraşütleri açılmayarak 640 km hızla düşüyordu. Uzay aracı, Ural Dağları’nın güneyindeki Orsk kentinin 65 km doğusuna 2,8 tonluk bir meteora eşit kuvvetle çarptı (51°21′41.67″N 59°33′44.75″E). Alevler dindiğinde, Soyuz-1’in alçalma modülü 2 metrelik bir kafesten 70 cm’lik bir enkaza dönüşmüştü. Ve kesin bir bilgi olmasa da Komarov’un son sözleri arasında başına gelenlerden sorumlu olanlara sitem dolu sözlerle haykırdığı ve kaderi belli olunca ‘kendisini baştan savma bir uzay aracına koyan insanları lanetlediği’ söyleniyor.

Ekstra

Apollo 11 görevinde Ay’a ayak basan ilk insan olan Neil Armstrong, Komarov ve Apollo 1 mürettebatının anısına yüzeye bazı eşyalar bıraktı. Apollo 15 kumandanı David Scott da, 1 Ağustos 1971’de Ay kumuna alüminyum bir insan figürü koydu ve onların adlarını taşıyan bir plaket yerleştirdiler. Uzay giysisi içindeki bir astronotu temsil eden heykelin adı, ‘Fallen Astronaut.’

soyuz 1, Soyuz 1 ‘in Trajik Uçuşunda Ne Oldu?