Bu yazımızda 555 entegresi ve LDR kullanarak ışığa duyarlı bir çığlık sesi devresi kuruyoruz. Devre, LDR/Fotosel üzerine düşen ışık miktarına bağlı olarak farklı karakterde ses üretir.
Diğer 555 entegresi içeriklerimize buradan ulaşabilirsiniz.
Tamamen karanlık olduğunda devreden (neredeyse) ses gelmez ve LDR’ye gelen ışığın parlaklığı arttıkça sesin şiddeti giderek artmaya başlar.
Gerekli Malzemeler
- 555 Zamanlayıcı Entegresi
- Işık Bağımlı Direnç (LDR / Fotosel)
- Kapasitörler: 100nF, 10uF
- 1K Direnç
- Breadboard
- Birkaç Breadboard Konnektörü
- (5-9)V Güç Kaynağı
Çığlık Sesi Devresi Şematiği
Çalışma Prensibi
LDR’nin temeli şudur: LDR (Işık Bağımlı Direnç), üzerine düşen ışık arttıkça direnci azalan bir bileşendir. Işık azaldığında ise direnç yükselir.
R1 direnci (kondansatörün şarj/deşarj yolundaki direnç) büyüdükçe zaman sabiti artar ve çıkış frekansı düşer. R1 küçüldükçe kapasitör daha hızlı şarj/deşarj olur ve frekans yükselir.
Bu devrede kapasitörün çıkış hattı üzerinden şarj/deşarj olmasını sağlıyoruz. Çıkış pini (Pin-3) ile kondansatör hattı arasına 1K dirençle seri bir LDR eklendiğinde, ışık arttıkça LDR direnci azalır ve zaman sabiti değişerek frekans yükselme eğilimi gösterir. Böylece hoparlörden daha yüksek perdeli ses duyulur.
Benzer şekilde LDR’ye düşen ışık azaldığında direnç artar, şarj/deşarj süresi uzar ve çıkış frekansı düşer. Sonuç olarak hoparlör daha düşük perdeli bir ses üretir.
LDR Seçimi ve Ortam Işığı Kalibrasyonu
LDR devrelerinde en sık karşılaşılan sorun, farklı ortam ışığı koşullarında aynı ses davranışını koruyamamaktır. Atölye ışığında iyi çalışan bir ayar, gün ışığında çok agresif tepki verebilir. Bu nedenle devreyi kullanacağınız gerçek ortamda kalibre etmek önemlidir.
- Seri direnç ayarı: LDR ile seri direnç değerini değiştirerek ışığa duyarlılık eğrisini yumuşatabilirsiniz.
- Mekanik gölgeleme: LDR üzerine kısa bir tüp/kapak yerleştirmek, ani çevresel ışık değişimlerini azaltır.
- Besleme kararlılığı: Dalgalı adaptörler frekans dengesini bozar; regüle besleme tercih edilmelidir.
- Kademeli test: Tam karanlık, oda ışığı ve parlak ışık için ayrı ölçüm noktaları belirleyip not almak kalibrasyonu hızlandırır.
Tasarımı daha öngörülebilir hale getirmek için LDR’nin tipik direnç eğrilerini üretici veri sayfasından kontrol etmek faydalıdır. Farklı fotosel tiplerinin ışık/direnç eğrilerini karşılaştırmak için LDR çalışma prensibi ve karakteristikleri üzerine teknik özetler yararlı bir başlangıç sağlar.
555 Entegresinin veri sayfasına buradan ulaşabilirsiniz.
Yorum yapma özelliği, forum tarafından gelen istek sebebiyle kapatılmıştır. Lütfen tartışmalar ve sorularınız için topluluk forumumuza katılın.