Boole cebrinde ve mantıksal tasarım süreçlerinde, dijital sistemlerin en temel yapı taşlarından diğeri de mantıksal toplama eylemidir. Bir önceki yazımızda mantıksal VE (AND) işleminin seri yapısını ve devre tasarımındaki önemini incelemiştik. Bu yazımızda ise lojik kapıların diğer bir temel sütunu olan ve mantıksal toplamayı temsil eden Mantıksal VEYA (OR) İşlemi konusunu tüm teknik detaylarıyla inceleyeceğiz.
Mantıksal VEYA işlevinde, girişteki olaylar veya koşullardan “en az birinin” doğru olması durumunda çıkış doğrudan doğru (1) olur. Girişlerin tamamı yanlış (0) olmadığı sürece çıkış kesinlikle lojik 1 durumunu korur. VE işleminde olduğu gibi, VEYA mantığında da giriş sırasının değişmesi nihai sonucu etkilemez (Değişme Özelliği). Boole cebrinde bu durum şu şekilde ifade edilir:
![\[A + B = B + A\]](https://devreyakan.com/wp-content/ql-cache/quicklatex.com-25f41ad5aa9c09838fbed595fc1dfc09_l3.png "Rendered by QuickLaTeX.com")
Lojik sistemlerde ve şemalarda, VEYA işlemi genellikle artı “
” sembolü veya mantıksal toplama ifadesi ile temsil edilir.
Mantıksal VEYA İşlevinin Devre Gösterimi
Yukarıdaki elektronik devre şemasında görüldüğü gibi, 
ve 
mekanik anahtarları, yük durumundaki LED ile paralel bir devre oluşturacak şekilde bağlanmıştır. Akımın devreyi tamamlayarak LED’i yakabilmesi için paralel kollardan en az birinin kapalı olması yeterlidir. Yani, sadece anahtarının kapatılması, sadece anahtarının kapatılması veya her iki anahtarın birden kapatılması LED’in yanması (çıkışın lojik 1 olması) için yeterli koşuldur.
LED yalnızca her iki anahtar birden açık kaldığında sönecektir (çıkış lojik 0). Buradan, mantıksal VEYA işleminin temel prensibini çıkarabiliriz: Girişlerden en az biri “doğru” (1) olduğunda çıkış “doğru” (1) olur; çıkışın “yanlış” (0) olması için tüm girdilerin “yanlış” (0) olması gerekir.
Mantıksal VEYA İşlevinin Doğruluk Tablosu
Doğruluk tablosunu incelediğimizde, girişlerin farklı durumları karşısında çıkışın nasıl 1 veya 0 olduğunu kolayca görebiliriz. Bu basit tablolara ve bunların mantığına hakim olmak, daha karmaşık Boole Cebir basitleştirmeleri ve Karnaugh Haritaları (K-Map) ile çalışırken en büyük dayanağınız olacaktır. Pratik tasarımlarda bu mantığın kapı entegreleri bazında nasıl uygulandığını ve donanım bağlantılarını görmek için mantıksal VEYA kapısı donanım mimarisini ve entegre bacak bağlantılarını da inceleyebilirsiniz. Bir sonraki yazımızda, bu serinin devamı olan Mantıksal DEĞİL (NOT) işlemini inceleyeceğiz.
Yorum yapma özelliği, forum tarafından gelen istek sebebiyle kapatılmıştır. Lütfen tartışmalar ve sorularınız için topluluk forumumuza katılın.